Autor/ka
dokumentacji
Opis
„Rozbitkowie. Pakerzy” to cykl rzeźb autorstwa Czesława Podleśnego, zrealizowany w postindustrialnej przestrzeni Stoczni Cesarskiej w Gdańsku. Figury umieszczone są na zdegradowanym nabrzeżu, w wodzie i na jej brzegu, w bezpośrednim sąsiedztwie dawnych pochylni, hal i infrastruktury portowej. Rzeźby wykonane zostały z metalowych elementów pochodzących z odzysku: części maszyn, fragmentów samochodów oraz materiałów pozyskiwanych m.in. ze złomowisk. Formalnie figury sprawiają wrażenie surowych, niejednorodnych i „niedokończonych”. Ich konstrukcja pozostaje czytelna, a ślady wcześniejszych funkcji materiałów nie są maskowane. Sylwetki przypominają ludzkie postacie, jednak nie dążą do realizmu – są raczej znakami obecności niż pełnymi reprezentacjami ciała. Osadzone w krajobrazie stoczniowym funkcjonują jako pomost między przeszłą tożsamością przemysłową miejsca a współczesną narracją artystyczną. Rzeźby nie tworzą wydzielonej ekspozycji, lecz pozostają integralną częścią przestrzeni roboczej i tranzytowej. Ich odbiór odbywa się w ruchu, wśród turystów, mieszkańców oraz osób korzystających z wciąż funkcjonujących fragmentów stoczni. Autor celowo ogranicza własny komentarz, oddając pole relacji pomiędzy widzem a obiektem.
Autorska refleksja
„Rozbitkowie. Pakerzy” funkcjonują jako przykład sztuki obecnej w niemiejscu – przestrzeni pozornie neutralnej, technicznej, historycznie podporządkowanej pracy fizycznej, a nie kulturze instytucjonalnej. Stocznia była terenem produkcji, wysiłku i ryzyka, miejscem zanurzenia w rutynie pracy, a nie przestrzenią kontemplacji. Właśnie w tym kontekście rzeźby zyskują swoją pełną wymowę. Figury stojące w wodzie i na nabrzeżu nie estetyzują otoczenia, lecz je odsłaniają. Przywołują doświadczenie robotników – ludzi „zanurzonych” w materii, metalu, oleju i hałasie. Ich obecność działa jak materialny ślad pracy, która stopniowo znika z miejskiej pamięci, wypierana przez nowe narracje rewitalizacyjne i turystyczne. Rzeźby wchodzą w dialog zarówno z nadal funkcjonującą częścią stoczni, jak i z nowymi użytkownikami przestrzeni. Są jak widma robotniczej przeszłości, które pojawiają się tam, gdzie miasto próbuje nadać miejscu nową tożsamość, nie zawsze rozliczając się z jego społecznym dziedzictwem.
Statement
„Rozbitkowie. Pakerzy” to rzeźby osadzone w postindustrialnym krajobrazie Stoczni Cesarskiej w Gdańsku, wykonane z metalowych elementów odzyskanych z maszyn i złomowisk. Ich surowa forma i umiejscowienie w wodzie oraz na zdegradowanym nabrzeżu przywołują pamięć pracy fizycznej i ludzi, których wysiłek przez dekady definiował to miejsce. Instalacja nie upiększa przestrzeni, lecz ujawnia jej historię, czyniąc z niej sztukę w niemiejscu – obecność, która przywraca pamięć tam, gdzie łatwo ją utracić.
