Autor/ka
dokumentacji
Wojciech Brzozowski
Opis
Abstrakcyjna instalacja przestrzenna autorstwa Stanisława Magdziaka została zrealizowana w 1980 roku jako element programu wprowadzania sztuki do codziennej przestrzeni miasta. Obiekt powstał z inicjatywy ówczesnej dyrektor Miejskiego Domu Kultury w Stalowej Woli, Bogusławy Herdzik, i był częścią szerszych działań towarzyszących festiwalowi muzycznemu „Młodzi Muzycy Młodemu Miastu”. Rzeźba zbudowana jest z modułowych, spawanych profili stalowych, utrzymanych w intensywnej kolorystyce opartej na barwach podstawowych. Konstrukcja pozbawiona cokołu została osadzona bezpośrednio w gruncie, co sprzyjało jej integracji z ruchem pieszym i codziennym użytkowaniem przestrzeni osiedlowej. Układ geometrycznych elementów sugeruje ruch i wewnętrzne napięcie formy, mimo statycznego charakteru materiału. Ażurowa struktura umożliwia percepcję obiektu z wielu stron, a jego wizualny odbiór zmienia się w zależności od punktu obserwacji i warunków oświetleniowych. Pierwotnie instalacja pełniła także funkcję użytkową – wkomponowane w bryłę gabloty służyły do prezentowania plakatów zapowiadających wydarzenia kulturalne. Dzięki temu rzeźba funkcjonowała jednocześnie jako dzieło artystyczne i nośnik informacji. Obiekt przez lata stał się stałym elementem krajobrazu osiedla, miejscem spotkań i punktem orientacyjnym, szczególnie dla dzieci, które wykorzystywały go w codziennych zabawach.
Autorska refleksja
Ten obiekt towarzyszył mi przez znaczną część dzieciństwa i młodości. Mijałem go niemal codziennie, traktując bardziej jako fragment osiedlowego krajobrazu niż autonomiczne dzieło sztuki. Nie zadawaliśmy sobie wtedy pytań o autorstwo czy sens – była to konstrukcja do wspinania się, punkt spotkań, element drogi do szkoły. Dopiero z perspektywy czasu dostrzegam, jak świadomie wpisano rzeźbę w przestrzeń przechodnią, na styku zieleni i infrastruktury. Jej ażurowa forma nie dominuje otoczenia, lecz je porządkuje, ramuje i aktywizuje. Choć wykonana z ciężkiej, hutniczej stali, sprawia wrażenie lekkiej i dynamicznej. Dziś widzę w niej przykład myślenia o „humanizacji przestrzeni miejskiej”, charakterystycznego dla końca lat 70. i początku 80., kiedy sztuka miała realnie towarzyszyć codziennemu życiu mieszkańców.
Statement
Abstrakcyjna instalacja przestrzenna z 1980 roku autorstwa Stanisława Magdziaka, osadzona w przestrzeni osiedlowej Stalowej Woli, łączy funkcję artystyczną i użytkową. Jest przykładem modernistycznego myślenia o sztuce jako integralnym elemencie codziennego krajobrazu miasta. ABSTRAKCYJNA INSTALACJA PRZESTRZENNA — STALOWA WOLA (OBIEKT 2) Autor dokumentacji: Wojciech Brzozowski Autor rzeźby: Stanisław Magdziak Lokalizacja: Stalowa Wola, w rejonie ulicy Okulickiego GPS: 50.565689° N, 22.059000° E Data realizacji: 1980 Opis: Druga z abstrakcyjnych instalacji przestrzennych Stanisława Magdziaka, zrealizowana w 1980 roku, stanowi formalnie bliźniaczy obiekt wobec rzeźby osiedlowej, lecz funkcjonuje w odmiennym kontekście urbanistycznym. Zlokalizowana została w rejonie dworca PKS, przy jednej z bardziej ruchliwych arterii miasta, w sąsiedztwie zabudowy usługowej i infrastruktury komunikacyjnej. Podobnie jak pierwszy obiekt, rzeźba wykonana jest z modułowych, spawanych profili stalowych, pomalowanych w intensywnych barwach podstawowych. W tej realizacji wyraźniej zaznaczony jest kierunek wertykalny – segmenty konstrukcji unoszą się ku górze pod ostrzejszymi kątami, budując wrażenie ekspansji i napięcia. Układ form przywodzi na myśl abstrakcyjny organ lub strukturę w procesie wzrostu, co potęguje wrażenie kinetyczności, mimo statycznej natury obiektu. Kolorystyka rzeźby została rozplanowana tak, by wzmacniać ten efekt: dolne partie utrzymane są w chłodniejszych tonach, natomiast górne segmenty dominują w żółciach i czerwieniach. Obiekt, podobnie jak jego osiedlowy odpowiednik, pełnił pierwotnie funkcję informacyjną – w jego bryłę wkomponowane były gabloty na plakaty wydarzeń kulturalnych. W przestrzeni o dużej dynamice ruchu rzeźba funkcjonuje jako wyrazisty akcent wizualny, porządkujący i ożywiający otoczenie. Refleksja autorska: Ten obiekt zawsze był dla mnie znakiem „szerszego miasta” – miejscem, gdzie kończyła się kameralna przestrzeń osiedla, a zaczynał obszar tranzytu i ruchu. W przeciwieństwie do rzeźby osiedlowej, tutaj forma musiała zmierzyć się z większą skalą i intensywniejszym tempem percepcji. I rzeczywiście: konstrukcja jest bardziej otwarta, strzelista i ekspresyjna. Dopiero po latach uświadomiłem sobie, że oba obiekty powstały w tym samym roku, w czasie gierkowskiej modernizacji kraju, gdy państwowe zakłady przemysłowe dysponowały środkami na ambitne działania kulturalne. Dziś, pozbawiona pierwotnej funkcji użytkowej, rzeźba nadal działa jako punkt orientacyjny i znak wizualny. Jej geometryczna forma i intensywne kolory dobrze znoszą upływ czasu, adaptując się do zmieniającego się otoczenia i nowej architektury. Mini statement: Druga z abstrakcyjnych instalacji Stanisława Magdziaka z 1980 roku funkcjonuje w przestrzeni tranzytowej Stalowej Woli, w rejonie dworca. Dynamiczna, wertykalna forma i intensywna kolorystyka czynią z niej wyrazisty akcent modernistycznej estetyki w miejskim krajobrazie.
